Over Twence, aandelen en schone energie

Op dit moment is Twence een heet hangijzer in de regionale politiek, en zo ook in Hellendoorn. Velen van u kennen Twence wellicht als het afvalverwerkingsbedrijf waar uw en ons afval naartoe wordt gebracht om te verwerken. Maar Twence is ondertussen meer. Twence wekt door onder andere het verbranden van ons restafval energie op.

De gemeente Hellendoorn is, samen met andere Twentse gemeenten, aandeelhouder van Twence. Sommige Twentse gemeenten, waaronder Almelo, willen hun aandelen Twence verkopen, vandaar dat deze discussie nu in elke gemeente speelt. Deels is dit natuurlijk een financieel vraagstuk; kiezen we voor een zak geld op korte termijn of een keurig dividend over de lange termijn? De fractie van GroenLinks beoordeelt de kwestie met name inhoudelijk. Graag leggen wij dan o uit waarom wij vinden dat Hellendoorn haar aandelen Twence moet behouden, en hoe wij aan kijken tegen de energie die Twence opwekt in relatie tot onze eigen gemeentelijke doelstellingen. Want wij willen geen boekhoudkundige 'groenwastrucs'!

Twence
Twence

De fractie van GroenLinks is het met het college van Hellendoorn eens dat het verstandig is om aandeelhouder van Twence te blijven, en GroenLinks vindt het eveneens prima dat de Duitse stad Munster toetreedt als aandeelhouder.

Echter, de motivatie waarmee onze fractie tot dit besluit komt, zou wel eens wat anders kunnen zijn dan die van het college. Nu de discussie rondom twence speelt, vinden wij het een goed moment om onze visie met u te delen, niet alleen over het aandeelhouderschap, maar ook over het energievraagstuk.

Twence allang veel meer is dan een afvalverwerker. Twence is een bedrijf dat zich voor een groot deel richt op ontwikkelingen rondom energie-opwekking. Lokale overheden als de gemeente Hellendoorn willen grip hebben op die ontwikkelingen, en dat kan het best door aandeelhouder te blijven.

Maar we moeten elkaar niet voor de gek houden. De reden dat veel overheden zo graag aandeelhouder willen blijven van Twence, is omdat zij de energie die daar wordt geproduceerd, naar rato van het aandeelhouderschap, snel kunnen bijschrijven in de eigen boekhouding als gemeentelijk opgewekte duurzame energie, zonder daar zelf verder iets voor te hoeven doen. Wij vermoeden dat ons college dit ook zo ziet, en dat klopt formeel en juridisch allemaal wel, maar het is natuurlijk niets meer en niets minder dan een boekhoudkundige werkelijkheid die zo wordt gecreëerd. Een boekhoudkundige groenwastruc die nog geen 1 miezerige kiloWatt/uur schone energie extra bijdraagt aan het totaal, maar enkel aan onze boekhouding.

Want laten we eerlijk zijn, of Hellendoorn haar aandelen Twence nou wel of niet verkoopt, daar zal de koers van Twence niet significant om veranderen. Twence zal nog steeds evenveel energie blijven produceren, en in het kader van de energietransitie is Twence dan ook een volledig autonome ontwikkeling.

GroenLinks is dan ook van mening dat we de energiekoers van Twence moeten bewaken en stimuleren, en dat we dat het beste als aandeelhouder kunnen doen, maar dat ontslaat ons niet van de plicht om ook binnen onze eigen gemeentegrenzen onze verantwoordelijkheid te nemen als het om de energietransitie gaat, en dat zal het college ook wel moeten, aangezien er in het coalitieakkoord staat dat we in Hellendoorn streven naar een energiebalans, waarin we evenveel energie in onze gemeente zelf opwekken als dat we gebruiken. Dan hebben we aan alleen Twence echt niet genoeg.

En dan is er een ander aspect dat wij willen toevoegen aan deze inventarisatie van wensen en bedenkingen. Want er vallen wel wat duidelijke kanttekeningen te plaatsen bij het groene karakter van de energie die bij Twence wordt opgewekt. In dat kader spelen er twee zaken waarvan GroenLinks wil dat Twence daarvoor aan een oplossing gaat werken.

Ten eerste:

Om haar centrale rendabel te krijgen, importeert Twence grote hoeveelheden brandbaar afval uit het buitenland, met name uit het Verenigd Koninkrijk. Twence meldt dan altijd dat de afvalmarkt een Europese markt is en dat we trots moeten zijn dat Nederland hier koploper is. Maar je hoeft geen Nobelprijswinnende natuurkundige te zijn om te zien dat het verschepen van grote hoeveelheden afval naar een verbrandingscentrale in Nederland alleen al vanwege het transport wel degelijk zorgt voor een nog behoorlijk forse CO2-uitstoot, zeker in vergelijking met echt schone energiebronnen als zon en wind.

Uiteraard kennen wij de onderzoeken waaruit blijkt dat het continentale gesleep met afval beter voor het milieu is dan het storten van afval zoals dat nu in Engeland anders nog gebruikelijk is. Maar ook in het buitenland is de onomkeerbare omslag naar een afvalloze samenleving begonnen. En dan kent de afhankelijkheid van Twence van buitenlands afval op de langere termijn twee bedreigingen:

  • Ofwel de ontwikkelingen in het buitenland richting een circulaire economie nemen zo’n vlucht (wat op zich natuurlijk een goede zaak is) dat ook daar het overschot van restafval zo afneemt dat Twence ook mét import van afval niet meer genoeg brandstof voor haar centrales heeft
  • Ofwel door de gretigheid van onder andere Twence op buitenlands afval remmen we de omslag naar een afvalloze samenleving elders, omdat er een perverse financiële prikkel in het systeem zit dat afval verkopen voor verbranding goedkoper is dan hergebruik. Dat kan op termijn zelfs leiden tot een hele rare concurrentiestrijd tussen Twence en andere afvalverwerkers: wie het meest wil betalen voor buitenlands afval krijgt het. Dat is slecht voor het milieu en maakt het productieproces van Twence dan duurder (en dat merken inwoners dan weer in hun portemonnee). 

GroenLinks vindt dan ook dat er hard nagedacht moet worden bij Twence over hoe we op termijn af kunnen komen van de afhankelijkheid van buitenlands afval, en dat kunnen we het beste als aandeelhouder doen.

Het tweede aspect is mestvergisting. Laten we helder zijn; Twence is daar enthousiast over, GroenLinks niet zo. Mestvergisting is nu nog een groen einde aan een letterlijk en figuurlijk hele lange bruine keten. Daar moeten we dus voorzichtig mee omgaan.

Want in de huidige bio-industrie importeren we grondstoffen voor veevoer, waaronder soja, uit Zuid-Amerika. Dit heeft grote ontbossing daar tot gevolg en al het transport heeft uiteraard ook een grote impact op het milieu, onder andere door de bijbehorende CO2-uitstoot.

Hier in Nederland voeren we dan onze koeien en varkens, die fokken we op, en voor een groot deel exporteren we de dieren of het vlees dan weer naar het buitenland, met alle bijbehorende transportbewegingen en uitstoot van dien. Uiteindelijk blijven we hier dan met heel veel mest achter, die vergisten we en dat noemen we dan duurzame energie. Dat is een beetje hetzelfde als een BigMac gezond noemen omdat er een augurk op zit.

GroenLinks gelooft dat we uiteindelijk toe moeten naar een nieuw landbouwsysteem, met gesloten ketens, met productie dichtbij, en dus ook met minder dieren, en dus ook minder mest. Dat is beter voor ons milieu, voor mensen en dieren en ook zeker voor de boeren, die nu in wel mee moeten in steeds forsere schaalvergroting en daardoor verwikkeld zitten in een nietsontziende concurrentiestrijd.

Ook om Twence op het gebied van mestvergisting geen onverstandige dingen in te laten doen, is het goed om aandeelhouder te blijven.

Dit zijn de drie aspecten die we mee in de discussie rondom Twence mee willen geven. Samenvattend komt het er dus op neer:

  • GroenLinks vindt dat bij Twence opgewekte energie niet mag leiden tot een vermindering van onze eigen gemeentelijke ambitie en acties rondom schone energie
  • GroenLinks wil dat Twence minder en op termijn helemaal niet meer afhankelijk is van buitenlands afval
  • GroenLinks wil dat mestvergisting niet leidt tot stagnatie van de uiteindelijk noodzakelijke omslag van ons landbouwsysteem dat over datum is. Twence moet dan ook niet grootschalig op mestvergisting inzetten.

Al deze aspecten in ogenschouw nemende komen we tot de conclusie dat het inderdaad verstandig is om onze aandelen Twence te behouden. Zo houden we als gemeente grip op zaken die al onze inwoners aangaan, varierend van afvalverwerking tot energie en landbouw.

Daarnaast is Twence een financieel gezond bedrijf waar we steeds goed dividend voor onze aandelen ontvangen. Het is dan ook op de korte termijn wellicht aanlokkelijk om nu de aandelen te verzilveren, maar op de lange termijn missen we dan de dividend-inkomsten en die zijn structureel. GroenLinks ziet liever dat de opbrengsten van het dividend worden gebruikt om de transitie naar een schone economie structureel mee te financieren.